Deze website maakt gebruik van cookies. Lees meer of klik hier om te accepteren. Accepteren Lees meer

VCMB - Verbonden door creditmanagement kennis!
VCMB

Gemeenten vrezen zonder accountant te komen zitten (FD)

Nederlandse gemeenten vrezen dat zij op korte termijn geen accountant meer kunnen vinden doordat de grote accountantsorganisaties PwC, Deloitte en EY massaal afscheid nemen van tientallen kleine en middelgrote gemeenten.

Uit een enquête van Het Financieele Dagblad naar de relatie tussen gemeenten en accountants blijkt het volgende: Van de in totaal 388 gemeenten vulden 223 gemeenten de vragenlijst in. Zowel grote, middelgrote als kleine gemeenten deden mee aan het onderzoek. Weliswaar hebben middelgrote accountantsorganisaties als BDO en Baker Tilly Berk (BTB) de laatste jaren een groot aantal gemeenten overgenomen, maar de gemeenten zelf waarschuwen dat ook bij deze kantoren de limiet in zicht is van het aantal gemeenten dat zij kunnen controleren.

Gemeenten zijn wettelijk verplicht hun jaarrekening door een accountant te laten controleren. Wanneer zij dit nalaten of de accountantsverklaring te laat inleveren, hangt gemeenten een korting op de rijksbijdragen boven het hoofd. Een goedgekeurde jaarrekening geeft burgers bovendien zekerheid dat hun belastinggeld rechtmatig is besteed.

Partijen proberen onder contract uit te komen

PwC, Deloitte en EY, de drie grootste accountantskantoren van het land, schrappen op grote schaal gemeenten, zo blijkt uit het FD-onderzoek. Zij schrijven zich niet meer in op aanbestedingen van gemeenten of proberen tussentijds onder een lopend contract uit te komen. De drie kantoren controleerden in boekjaar 2015 nog 159 van de 223 gemeenten die de enquête invulden (71,3 procent). Bij de controle van de jaarrekening over 2016, die momenteel wordt uitgevoerd, is dit aantal gedaald naar 106 (47,5 procent). Vooral EY en Deloitte keren de gemeentelijke controlemarkt de rug toe.

Aanleiding voor de enquête zijn de problemen die de Groningse gemeenten Bedum, Winsum en De Marne afgelopen najaar ondervonden in hun zoektocht naar een nieuwe accountant. De vier gemeenten dreigden zonder accountant te komen zitten nadat Deloitte de jaarrekeningen over 2016 niet meer wilde controleren.

Vooral gemeenten tot 100.000 inwoners getroffen

Het zijn vooral de kleine (tot 25.000 inwoners) en middelgrote gemeenten (tot 100.000 inwoners) waarin de grote kantoren niet langer geïnteresseerd lijken te zijn. Onder de 53 gemeenten die in de enquête aangaven dat de jaarrekening 2016 niet meer gecontroleerd wordt door een van deze drie kantoren, zit één ‘100.000+ gemeente’, te weten Emmen.

Uit eerder onderzoek van adviesbureau BMC bleek dat PwC, Deloitte en EY na de controle van de jaarrekening over 2014 al afscheid hadden genomen van 54 gemeenten. In twee jaar tijd stootten deze drie grote kantoren dus minimaal 107 gemeenten af. KPMG, het vierde big four-kantoor, stopte jaren geleden al met het controleren van gemeenten.

Gemeenten zijn steeds complexer geworden

Het terugtrekken van PwC, Deloitte en EY is voor een belangrijk deel het gevolg van de capaciteitsproblemen waarmee de kantoren kampen. Als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt, verzwaarde kwaliteitseisen, verscherpt toezicht en de verplichte accountantswissel bij beursgenoteerde bedrijven, worden de grote kantoren gedwongen scherpe keuzes te maken in hun klantenportefeuille.

Daarbij speelt mee dat gemeenten en accountants al langer op gespannen voet met elkaar leven. Het steekt accountants, zo klinkt het in de sector, dat gemeenten niet heel veel waarde hechten aan de jaarrekeningcontrole. Die spanningen kwamen vorig jaar weer aan de oppervlakte toen bleek dat de helft van de gemeenten geen goedkeurende verklaring kreeg. De grote veranderingen in de zorg in 2015 leidden tot administratieve chaos bij gemeenten en zorgaanbieders, waardoor het voor accountants lastig vast te stellen was of het zorggeld volgens de regels was uitgegeven. Maar veel gemeenten haalden, tot frustratie van accountants, hun schouders op over het ontbreken van een goedkeurende verklaring.

Middelgrote spelers springen in het gat

Door de terugtrekkende beweging van PwC, Deloitte en EY is de gemeentelijke controlemarkt de laatste jaren flink op de schop gegaan. Tientallen gemeenten zijn overgestapt naar de middelgrote kantoren BDO en BTB, die hun marktaandeel fors hebben vergroot. Ook nieuwe spelers als Vallei Accountants, Stolwijk Kelderman en Q-Concepts melden zich. Maar gemeenten vrezen dat kantoren als BDO en BTB niet in staat zijn om alle gemeenten over te nemen waarvan de grote drie afscheid hebben genomen, met als gevolg gemeenten die geen accountant kunnen vinden.

‘Dit is een groot probleem’, zegt Rianne van der Veen, concerncontroller bij de Gelderse gemeente Heerde.’In Heerde loopt het contract met EY af na boekjaar 2016, maar een nieuwe aanbesteding leverde lange tijd geen inschrijvingen op. De big four schreef zich niet in en BDO meldde dat zij geen capaciteit had om ons te controleren.’

Vergoeding staat in geen verhouding tot risico’s

Heerde is volgens Van der Veen zeker niet de enige gemeente die tegen deze problemen aanloopt. ‘Van verschillende accountantskantoren hoor ik dat de risico’s om gemeenten te controleren zijn toegenomen en niet meer in verhouding staan tot de vergoeding die zij daarvoor ontvangen. Het wordt voor gemeenten steeds lastiger om een accountant te vinden.’ Heerde is overigens sinds kort in gesprek met Baker Tilly Berk.

Het blijft stil op aanbestedingen

Ook Gerlie Eemers, controller bij de gemeente Horst aan de Maas, voorziet grote problemen als PwC, Deloitte en EY van nog meer gemeenten afscheid nemen. ‘Van verschillende collega’s hoor ik dat de drie grote kantoren zich helemaal willen terugtrekken uit de controlemarkt gemeenten tot 50.000 inwoners. Dit is een heel groot probleem. Nu al hoor ik van verschillende gemeenten dat zij op een aanbesteding geen of slechts een enkele reactie krijgen.’

Horst aan de Maas stapte afgelopen jaar over naar BDO, nadat Deloitte de gemeente had verzocht om het contract voortijdig te beëindigen. Ter illustratie: in de FD-enquête geven 56 gemeenten aan dat zij alleen nog een contract hebben voor boekjaar 2016. Bij 11 gemeenten heeft de huidige accountant al aangegeven niet in te schrijven op een nieuwe aanbesteding. In alle elf gevallen gaat het om PwC, Deloitte of EY.

‘Accountants zijn als de dood voor de AFM’

Voor de gemeenteraad van Castricum was afgelopen december de maat vol. ‘Als Deloitte zich niet aan de afspraken wil houden, dan beëindigen wij de samenwerking’, kreeg wethouder van financiën Wim Swart (CDA) van de raadsleden te horen. Zij waren furieus over de verdubbeling van de kosten die het accountantskantoor wilde doorvoeren voor de controle van de jaarrekening over 2016.

Deloitte kon volgens Swart de controle niet meer uitvoeren voor de oorspronkelijk afgesproken prijs. ‘Door de grote veranderingen in de zorg in 2015 en de strengere kwaliteitseisen waaraan accountantskantoren zijn gebonden, zei de accountant dat het controleren van gemeenten meer tijd kost. Begrijpelijk, maar in ons contract met Deloitte is opgenomen dat de prijs niet zou veranderen, ongeacht wijzigingen in wet- en regelgeving.’

Praten als brugman

De Castricumse raadsleden konden volgens Swart ‘praten als brugman’, maar Deloitte wilde pas met de jaarrekeningcontrole over 2016 beginnen als de gemeente zou instemmen met de gewijzigde offerte. Vorige week woensdag stuurde Castricum een brief aan Deloitte waarin stond dat de gemeente het kantoor houdt aan de afgesproken prijs. ‘Het is afwachten, en anders moeten wij op zoek naar een andere accountant’, meldt Swart. Voor de controle vanaf boekjaar 2017 heeft Castricum, samen met een aantal buurgemeenten, inmiddels IPA-Acon gecontracteerd.

Slechte communicatie

Castricum is niet de enige Nederlandse gemeente die ontevreden is over de prijs-kwaliteitverhouding van de accountantswerkzaamheden, blijkt uit de FD-enquête naar de relatie tussen accountants en gemeenten. 30 procent van de 223 gemeenten die de vragenlijst invulde, vindt de dienstverlening ‘matig’. 9 procent beoordeelt die als ‘slecht’. ‘Niet nakomen van afspraken’, ‘slechte communicatie’, ‘kostenstijgingen’ en ‘wisselingen in de controleteams’ zijn de belangrijkste redenen waarom gemeenten ontevreden zijn over het werk van de accountant.

‘In 2015, het laatste jaar dat EY onze accountant was, verliep de controle erg moeizaam’, zegt Saskia Morsink, griffier in de Overijsselse gemeente Borne. ‘Wij voelden ons gedwongen om te tekenen voor het meerwerk dat de accountant had geleverd, nadat EY de controlewerkzaamheden had gestaakt.’

Niet fair, noemt Morsink die opstelling van EY. Zij erkent dat een deel van de extra werkzaamheden noodzakelijk waren omdat Borne de interne controle ‘niet helemaal’ op orde had. Maar bij verschillende onderwerpen kreeg de gemeente ‘tot vervelends toe aanvullende vragen’ van de accountant. Bijvoorbeeld als het ging om de beloning van topambtenaren en de veranderingen in de zorg. ´Dat frustreerde. “Dit moet van toezichthouder AFM”, kregen wij dan te horen.’

Aan contract gehouden

Samen met de gemeenten Hengelo, Enschede, Almelo en Losser contracteerde Borne Deloitte als accountant voor de boekencontrole vanaf 2016. Maar ook met Deloitte lag Borne binnen de kortste keren overhoop. Afgelopen september kreeg de gemeente een brief van Deloitte waarin het kantoor aangaf alleen de jaarrekeningen van Enschede, Almelo en Hengelo te willen controleren. Deloitte wilde de kleine gemeenten Losser en Borne vanwege capaciteitsproblemen overdragen naar een ander kantoor. ‘Maar wij hebben Deloitte aan het contract gehouden’, zegt Morsink. ‘In die zware besprekingen hebben wij ons laten bijstaan door een advocaat. Deloitte is inmiddels begonnen met de controle.’

Steeds grotere druk

Hoewel tientallen gemeenten stevige kritiek hebben op het functioneren van de accountant, zijn er ook verschillende die begrijpen waarom PwC, Deloitte en EY afscheid nemen van een groot aantal gemeenten. ‘Wij zijn als de dood voor de AFM, vertelde onze vorige accountant’, zegt Hans Berends, gemeentesecretaris in de gemeente Dalfsen. ‘Accountantskantoren staan onder grote druk om te voldoen aan steeds strengere kwaliteitseisen en willen geen slechte beurt maken bij de toezichthouder. Gemeenten zijn nu eenmaal lastige klanten om te controleren.’

Het werk dat het controleteam van Deloitte, de vorige accountant van Dalfsen, afleverde, werd volgens Berends nog gecontroleerd door andere Deloitte-accountants. ‘Een interne review heette dat. Onze accountant vertelde dat alle gemeentelijke controleteams van Deloitte aan een dergelijke controle worden onderworpen. De extra controle leidde, tot grote onvrede van de gemeenteraad, tot steeds weer nieuwe vragen van de accountant over afgegeven verklaringen, waardoor afgesproken termijnen niet werden gehaald.’

Na afronding van de jaarrekeningcontrole 2015 beëindigde Dalfsen zelf het contract met Deloitte. BDO is de nieuwe accountant van de Overijsselse gemeente. ‘Bij de laatste aanbesteding hadden wij slechts twee inschrijvingen. De zorg dat wij in de toekomst geen accountant kunnen vinden, is aanwezig.’

Gemeenten worden niet losgelaten

Ook het Rijk heeft een aandeel in de huidige problematiek tussen accountants en gemeenten, stelt Maryse Toonen, controller bij de gemeente Bunnik. ‘De overheid heeft veel zorgtaken overgedragen aan gemeenten, met de boodschap dat zij deze zorg beter kunnen leveren. Maar tegelijkertijd worden gemeenten wel dubbel en dwars gecontroleerd door het rijk om te kijken of zij zich aan de spelregels houden. Gemeenten worden niet losgelaten.’

Het gevolg is volgens Toonen dat accountants en gemeenten tegenover elkaar komen te staan. ‘Door het verantwoordingscircus is het logisch dat accountants al deze controles niet aankunnen.’

Bron : Accountant.nl

Gerelateerde artikelen

© 2018 VCMB Maatwerk software door Way2Web

Wanneer onderneemt u actie bij het signalen van betalingsachterstanden?

Laden ... Laden ...